Noterde satış vaadi sözleşmesi ne zaman işe yarar?
Bir ev ya da arsa için satıcıyla anlaştınız ama tapu devri hemen yapılamıyor. İnşaat bitmemiş, kredi onayı bekleniyor ya da satıcının bazı işlemleri tamamlanmamış olabilir. Bu arada parayı ödeyip ödememek, anlaşmayı nasıl güvenceye almak gerektiği aklınızı kurcalıyor. İşte satış vaadi sözleşmesi tam da bu ara dönem için kullanılan bir araçtır.
Satış vaadi sözleşmesi nedir?
Satış vaadi sözleşmesi, satıcının taşınmazı ileride belirli koşullarla alıcıya satmayı, alıcının da almayı taahhüt ettiği bir sözleşmedir. Taşınmaz satışına ilişkin olduğu için noterde resmi şekilde düzenlenmesi gerekir; adi yazılı bir kâğıtla yapılan vaat, geçerlilik açısından sorun yaratabilir.
Önemli olan nokta şu: Bu sözleşme mülkiyeti hemen size geçirmez. Mülkiyet ancak tapuda devir yapıldığında geçer. Kavramın tanımı için sözlükteki satış vaadi sözleşmesi maddesine bakabilirsiniz.
Hangi durumlarda işe yarar?
- Projeden ya da inşaat halindeki bir daireyi alırken: Bağımsız bölüm henüz tapuda oluşmamışsa taraflar arasındaki anlaşmayı resmileştirir.
- Kat karşılığı inşaatlarda: Arsa sahibi ile müteahhit ya da müteahhit ile alıcı arasında ileride yapılacak devirleri güvenceye almak için kullanılabilir.
- Ödemenin taksitle yapılacağı satışlarda: Tapu devri son ödemeye bağlandığında taraflar ne yapacağını bilir.
- Satıcının çözmesi gereken bir engel varsa: Örneğin bir intikal işleminin tamamlanması bekleniyorsa.
Tapuya şerh verilmesi neden önemli?
Noterde düzenlenen satış vaadi sözleşmesi, tapu kütüğüne şerh edilebilir. Şerh, taşınmazın üzerinde sizin lehinize bir hak olduğunu üçüncü kişilere duyurur. Satıcı bu süre içinde taşınmazı başkasına satmaya kalkarsa, şerh sizin hakkınızı korumanıza yardımcı olur.
- Şerh işlemi için Tapu Müdürlüğüne başvurulur.
- Şerhin belirli bir süre geçerli olduğunu ve gerektiğinde yenilenmesi ya da dava yoluyla korunması gerekebileceğini unutmayın. Güncel süreyi Tapu Müdürlüğünden ya da avukatınızdan öğrenin.
- Ayrıntı için şerh maddesine göz atabilirsiniz.
Sözleşmede neler yer almalı?
- Taşınmazın ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgileri.
- Satış bedeli ve ödeme planı.
- Tapu devrinin ne zaman ve hangi koşullarla yapılacağı.
- Teslim tarihi ve teslim edilecek durum (iskan, tamamlanma gibi).
- Taraflardan biri yükümlülüğünü yerine getirmezse ne olacağı.
- Masrafların (harç, noter ücreti) kimin tarafından karşılanacağı.
Riskler ve dikkat edilecekler
- Satıcının taşınmaz üzerinde ipotek ya da haciz olup olmadığını kontrol edin.
- Ödemelerin tamamını tapu devrinden önce yapmaktan kaçının; ödemeleri belgelendirin.
- Satıcı tüzel kişiyse yetkili kişinin imza yetkisini doğrulayın.
- Sözleşmeye rağmen satıcı devirden kaçınırsa dava yoluna gitmek gerekebilir; bu da zaman alır.
Örnek bir senaryo
Diyelim ki inşaatı süren bir binadan 2+1 daire almak istiyorsunuz. Müteahhit, iskan alındıktan sonra tapuyu devredeceğini söylüyor ve bedelin bir kısmını şimdi, kalanını teslimde istiyor. Bu durumda noterde satış vaadi sözleşmesi yaparak dairenin hangi bağımsız bölüm olduğunu, toplam bedeli, ödeme takvimini ve teslim tarihini yazıya dökersiniz. Ardından sözleşmeyi tapuya şerh ettirerek müteahhidin aynı daireyi başkasına satmasının önüne geçmeye çalışırsınız.
Ödemeleri banka üzerinden, açıklamasına sözleşme bilgisini yazarak yapmak ileride çıkabilecek tartışmalarda size belge sağlar. Teslim sırasında dairenin sözleşmede yazan özelliklere uygun olup olmadığını kontrol etmeden son ödemeyi yapmamaya özen gösterin.
Satış vaadi ile kapora aynı şey mi?
Hayır. Kapora genelde iki taraf arasında yapılan, çoğu zaman adi yazılı bir anlaşmaya dayanan bir ön ödemedir. Satış vaadi sözleşmesi ise noterde resmi şekilde düzenlenir ve tapuya şerh edilebilir. Yüklü bir ödeme yapacaksanız yalnızca bir kapora makbuzuyla yetinmek yerine resmi bir sözleşmeyi değerlendirin.
Noter ücreti ve tapu harcı gibi masraflar değişebilir. Tapu masrafları için fikir edinmek isterseniz tapu harcı hesaplama aracımızı kullanın, güncel noter ücretlerini ise doğrudan notere sorun.
Kısaca
- Satış vaadi sözleşmesi, tapu devri ileri bir tarihe kaldığında kullanılır.
- Noterde resmi şekilde yapılmalıdır; mülkiyeti tek başına geçirmez.
- Tapuya şerh ettirmek, hakkınızı üçüncü kişilere karşı korur.
- Ödeme planı, devir koşulları ve yaptırımlar açıkça yazılmalıdır.
Bu tür bir sözleşme imzalamadan önce mutlaka bir uzmana danışın ve taşınmazın tapu kaydını kontrol edin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için noter, Tapu Müdürlüğü veya bir avukattan destek alın.